Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady

14 czerwca, w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady, wspominamy stratę wszystkich tych, którzy padli ofiarami systemowej zagłady i prześladowania, zgotowanego im przez niemiecką III Rzeszę.

Ucieczka z Auschwitz

10 czerwca 1942 r. grupa ok. 50 więźniów niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau podjęła próbę ucieczki. Dla dziewięciu z nich zakończyła się ona powodzeniem. W ich gronie znalazł się przyszły aktor August Kowalczyk, z czasem znany z udziału w takich produkcjach filmowych jak m.in. „Epilog norymberski” i „Sekret Enigmy” oraz serialu „Polskie drogi”.

Prestiżowa nagroda Sybilla 2025 dla Narodowego Muzeum Morskiego za odkrycie tajemnic m.s. „Piłsudski”

Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku zostało laureatem najważniejszego wyróżnienia polskiego muzealnictwa – nagrody w 46. Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2025. Prestiżową statuetkę w kategorii „Projekty naukowo-badawcze” przyznano za inicjatywę „M.s.

Mityczne krainy Nowego Świata

„Musimy jak najszybciej odnaleźć tego złotego Indianina!” – jak miał stwierdzić Sebastian de Belalcázar, od roku 1534 r. gubernator jednej z prowincji podbijanego wówczas władztwa Inków. Impulsywna reakcja hiszpańskiego konkwistadora nie była przypadkowa.

Oprawca bez kary

Wśród niemieckich oprawców, którzy nie odpowiedzieli za zbrodnie na polskim narodzie, szczególne miejsce zajmuje Heinz Reinefarth (1903-1979). To właśnie on, jako wysokiej rangi oficer SS, kierował tłumieniem Powstania Warszawskiego i tym samym ponosił odpowiedzialność za liczne zbrodnie wojenne popełnione przez żołnierzy podległych mu jednostek.

Ostatni bój majora "Hubala"

30 czerwca 1940 r. w rejonie Anielina (woj. świętokrzyskie) poległ major Henryk Dobrzański „Hubal”, najbardziej znany przedstawiciel tzw. partyzantki powrześniowej, tj. żołnierzy Wojska Polskiego kontynuujących opór po zakończeniu kampanii wrześniowej. Śmierć poniósł on w trakcie urządzonej przez Niemców obławy na jego oddział przeprowadzonej siłami 372. Dywizji Piechoty Wehrmachtu.

Dyplomatyczna prowakacja Sowietów

25 kwietnia 1943 r. władze Związku Sowieckiego zerwały stosunki dyplomatyczne z polskim rządem na uchodźstwie. Jako pretekst posłużyła sowieckim decydentom oficjalna nota ze strony ówczesnego premiera RP gen. Władysława Sikorskiego wystosowana 16 kwietnia wspomnianego roku do władz Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

W obronie przed szowinistami

Południowo-wschodnie kresy II Rzeczypospolitej stały się areną przerażających wydarzeń już w czasie kampanii wrześniowej 1939 r. Ukraińscy szowiniści (często opłacani przez niemiecki wywiad) nie omieszkali bowiem skorzystać z załamania struktur polskiej państwowości, dokonując skrytobójczych mordów na cofających się polskich żołnierzach oraz ludności cywilnej.

Pisarka i konspiratorka

„Suknia Dejaniry”, „Krzyżowcy” i „Troja północy” to tylko przykładowe utwory z literackiego dorobku Zofii Kossak-Szczuckiej, autorki cenionej, acz z racji jej jednoznacznych poglądów (sama siebie określała mianem „pisarki katolickiej”) „wyciszanej”. Czas próby, którym dla polskiego społeczeństwa okazała się niemiecka okupacja, wykazał, że wspomniana nie zamierzała ograniczać się tylko i

Bezkarny prowokator

4 kwietnia 1966 r. w Hamburgu zmarł przez nikogo niepokojony Alfred Naujocks, w czasie II wojny światowej wysoki funkcjonariusz SS. Najbardziej znany z dowodzenia oddziałem niemieckich dywersantów, odpowiedzialnych za przeprowadzenie prowokacji gliwickiej 31 sierpnia 1939 r., próby obarczenia Polski za rozpoczęcie pełnoskalowego konfliktu zbrojnego z Niemcami.

Cenzura na Katyń

Był 25 marca 1945 r. Zaufany emisariusz ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Franklina D. Roosevelta, George Howard Earle, otworzył kopertę z poufną wiadomością od wspomnianego przywódcy. Jak się okazać miało była to odpowiedź na przekazane trzy dni wcześniej zapytanie Earle’a w szczególnie ważkim zagadnieniu…

Ewakucja obozu na Majdanku

Wraz z pogarszającą się sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim, wynikłej z  utraty przez Niemców inicjatywy po nieudanej ofensywie na łuku kurskim (lipiec 1943), jednostki Armii Czerwonej sukcesywnie zbliżały się do granicy III Rzeszy i Związku Sowieckiego, ustalonej u schyłku września 1939 r.  

"Jędrusie" w akcji

12 marca 1943 r. partyzanci z oddziału „Odwet-Jędrusie”, wspierani przez przedstawicieli lokalnych struktur Armii Krajowej, dokonali uwolnienia ok. 80 swoich kolegów z więzienia w Opatowie, schwytanych dzień wcześniej przez Niemców.

Saga Polaków z Wolnego Miasta Gdańska zapisana we wspomnieniach i rodzinnej pamięci.

To prawdziwa gratka dla miłośników historii Polski, Kociewia, Kaszub i Pruszcza Gdańskiego. Już w najbliższą sobotę, 14.03., w Domu Wiedemanna odbędzie się wyjątkowe spotanie z  sagą Polaków z Wolnego Miasta Gdańska, zapisaną we wspomnieniach i rodzinnej pamięci.

Stracona szansa powstrzymania Hitlera

7 marca 1936 r., łamiąc postanowienia traktatu wersalskiego, jednostki Wehrmachtu wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii. Według traktatowego zapisu sygnowanego przez przedstawicieli Niemiec 28 czerwca 1919 r. na wspomnianym obszarze zakazano stacjonowania niemieckich wojsk oraz wznoszenia fortecznej infrastruktury.

Wineta: Bałtycka Atlantyda

Ponoć prowadziło doń aż dwanaście pokrytych spiżem bram. Zamieszkiwały w niej liczne ludy: Grecy, Sasi, a przede wszystkim Słowianie… Według jednej z legend pochłonęły ją fale Bałtyku. W myśl innej – padła łupem przybyłych morzem najeźdźców. Wineta – bo o niej właśnie mowa – nie zyskała co prawda sławy platońskiej Atlantydy.

Komisja "Dobrych" Usług

23 lutego 1945 r. w Moskwie zebrała się komisja złożona z przedstawicieli dyplomacji tzw. Wielkiej Trójki w osobach Wiaczesława Mołotowa (komisarza ludowego Spraw Zagranicznych Związku Sowieckiego), Williama Averella Harrimana (ambasadora Stanów Zjednoczonych w Moskwie) oraz Archibalda Clarka-Kerra (ambasadora Wielkiej Brytanii również w Moskwie).

Pierwszy zrzut Cichociemnych

Nocą z 15 na 16 lutego 1941 r. na obszar okupowanej Polski dokonano pierwszego zrzutu cichociemnych, tj. wyselekcjonowanych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, przeznaczonych do wspierania ruchu oporu na terenie kraju. O elitarności tej formacji niech świadczy okoliczność, że spośród blisko 2,5 tys.

Obleżenie Wrocławia

Rozpoczęta 12 stycznia 1945 r. ofensywa Armii Czerwonej doprowadziła do rozbicia stacjonujących nad Wisłą jednostek niemieckich. Tym samym droga w głąb Rzeszy Niemieckiej stanęła dla złaknionych zemsty i łupów Sowietów otworem. Zdesperowani Niemcy usiłowali powstrzymać ich pochód m.in.

200 letni obraz z Trąbek Wielkich znaleziony przy warszawskim śmietniku

Ponad 200 letni obraz pochodzący ze świątyni w Trąbkach Wielkich znalazła przy warszawskim śmietniku Natalia Zalewska – artystka, pochodząca z Trójmiasta. Z tyłu obrazu znajduje się adnotacja, że jest to pamiątka w formie podziękowania za pomoc przy budowie kościoła w Trąbkach Wielkich. Przypomnijmy – świątynia została wzniesiona w 1740 roku!

„Stulecie Gdyni w zasobie Archiwum Państwowego w Gdańsku” – nowa publikacja

Z okazji 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich nakładem Archiwum Państwowego w Gdańsku ukazał się album zawierający niemal 150 fotografii, map i plakatów ukazujących dzieje miasta. Publikacja stanowi kontynuację albumu „Gdynia z żelaza, z betonu…”, wydanego w 2018 roku z okazji 100. rocznicy odzyskania niepodległości.

O sporcie ludowym na Pomorzu

Szykuje się nie lada gratka dla wielbicieli dziejów sportu na Pomorzu!

W ramach świętowania 80. rocznicy powołania Ludowych Zespołów Sportowych odbywają się bowiem spotkania z Janem Trofimowiczem, autorem opracowania podejmującego wspomnianą problematykę

Zamach na Kutschere

Pierwszego lutego 1944 r. bojowniczki i bojownicy z plutonu Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej przeprowadzili udaną akcję wyeliminowania szefa SS i policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa Franza Kutscherę. W wyznaczonej mu roli Kutschera wykazał się wyjątkową gorliwością. Przejawiło się to intensyfikacją terroru wobec mieszkańców polskiej stolicy.

Powrót "warszawskiego" Mickiewicza

Pomimo powojennej biedy i nasilającego się stalinowskiego zamordyzmu wysiłki na rzecz obudowy Polski nie ustawały. W kontekście dziedzictwa kulturowego szczególnym dniem pod tym względem okazał się 28 stycznia 1950 r. Tego bowiem dnia nastąpiło uroczyste odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika Adama Mickiewicza przy stołecznym Krakowskim Przedmieściu.

Golub-Dobrzyń w cieniu NKWD

Wydarzenia do których doszło w Golubiu-Dobrzyniu (woj. kujawsko-pomorskie) 23 stycznia 1945 r. jak w soczewce ujmują skalę tragedii, doznanej przez mieszkańców ówczesnej Polski. Tego bowiem dnia do wspomnianej miejscowości wkroczyły jednostki Armii Czerwonej, przepędzając tym samym dotychczasowych, niemieckich okupantów.

Konferencja w Wannsee

20 stycznia 1942 r. przy ul. Grosser Wannsee w Berlinie doszło do konferencji pod przewodnictwem szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reinharda Heydricha. W jej trakcie ustalono procedury masowego ludobójstwa ludności żydowskiej. 

Konferencja Arkadia

22 grudnia 1941 r. w Waszyngtonie rozpoczęła się konferencja (określana w historiografii mianem Konferencji Arkadia) z udziałem prezydenta Stanów Zjednoczonych Franklina D. Roosevelta i premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla w zamiarze omówienia wspólnych celów wojennych.

Siewcy pożogi: Józef Stalin

18 grudnia 1878 r. w Gori, na terenie wchodzącej wówczas w skład Imperium Rosyjskiego Gruzji, urodził się Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili, znany z czasem jako Józef Stalin, komunistyczny przywódca Związku Sowieckiego, jeden z największych zbrodniarzy w dotychczasowych dziejach ludzkości.

Rejestr obsesji

12 grudnia 1940 r., z inicjatywy Reichsführera-SS Heinricha Himmlera, utworzono tzw. rejestr rasowy, osobliwy zbiór danych dotyczących osób uznanych według kryteriów niemieckiej doktryny narodowosocjalistycznej za „czystych rasowo”.

Wigilia w nieludzkich czasach

Wigilia Bożego Narodzenia w nieludzkich czasach niemieckiej i sowieckiej okupacji była czasem mimo wszystko szczególnym. Pomimo okrucieństwa i represji stosowanych przez najeźdźców, to właśnie ten moment roku okazywał się dla mieszkańców boleśnie doświadczanej Polski źródłem nadziei i choćby chwilowego oderwania się od trosk codzienności.

Wypadek czy zamach?

9 grudnia 1945 r., w okolicy Heidelbergu, doszło do kolizji drogowej, w trakcie której dotkliwe obrażenia odniósł gen. George Patton, jeden z najbardziej śmiałych dowódców alianckich II wojny światowej.

O wojskowej motoryzacji w II RP i nie tylko coraz częściej i coraz śmielej

Problematyka potencjału II Rzeczypospolitej w zakresie rozwoju technologicznego to już nie tyle postulat badawczy, co łatwo dostrzegalny trend we współczesnym dyskursie historycznym. Do tego zarówno w dyskusjach akademickich, jak i wśród popularyzatorów dziejów XX w.

Plan Kwiatkowskiego

2 grudnia 1938 r., w trakcie posiedzenia Sejmu, ówczesny minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski przedłożył projekt całościowego planu rozwoju gospodarczego II Rzeczypospolitej. Okres jego realizacji przewidywał na 15 lat.Plan realizowany miał być stopniowo, w pięciu, następujących po sobie fazach.

Rudolf Höss

25 listopada 1901 r. w Baden-Baden urodził się Rudolf Franz Ferdinand Höss - SS-Obersturmbannführer, komendant niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau w latach 1940–1943, członek NSDAP i SS. Zbrodniarz wojenny.Swoją drogę związaną z armią rozpoczął mając 16 lat, gdzie wbrew woli ojca jako ochotnik wstąpił do wojska.

Słowacki sojusznik Hitlera

21 listopada 1939 r. przedstawiciele dyplomacji niemieckiej i słowackiej podpisali umowę na mocy której III Rzesza przekazywała Republice Słowackiej obszar Rzeczpospolitej o powierzchni 770 km². Ze strony Berlina była to forma wdzięczności za udział armii słowackiej w inwazji na Polskę we wrześniu 1939 r.

„Zabijaka i misjonarz”

Dla jednych nielojalny awanturnik, czy wręcz ludobójca, dla innych błyskotliwy zdobywca, a nawet ewangelizator. Tak dalece zróżnicowane opinie świadczą dobitnie o nietuzinkowości Hernana Cortesa, postaci, która pomimo niemal pięciu wieków od swego zgonu, nie przestaje wzbudzać emocji - nawet u osób jedynie pobieżnie zaznajomionych z jego barwnymi perypetiami.

Pakt Trzech czy Czterech?

Zainicjowana paktem Ribbentrop-Mołotow (23 sierpnia 1939 r.) współpraca pomiędzy Związkiem Sowieckim i III Rzeszą okazała się katastrofą dla polskiej państwowości. W starciu z faktycznym sojuszem obu agresywnych mocarstw II Rzeczpospolita nie miała szans obronić swojej z trudem odzyskanej w 1918 r. niepodległości.

Spalenie stołecznego Archiwum Miejskiego

Kolejne tygodnie po stłumieniu Powstania Warszawskiego (2 października 1944 r.) Niemcy poświęcili na kompleksowe wyburzanie polskiej stolicy, grabieży majątku jej mieszkańców oraz destrukcji ocalałych z dotychczasowej pożogi dóbr kultury. Taki los spotkał znaczną część zbiorów Biblioteki Narodowej 25 października 1944 r., kiedy to wzniecony przez Niemców pożar pochłonął m.in.

Jan Kowalewski: Kryptolog, który (czasem) się mylił

Stanisław Maczek, Władysław Anders, Tadeusz Komorowski czy Adam Epler to tylko niektórzy spośród licznego grona przedstawicieli Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, którym nie dane było powrócić do kraju po zakończeniu II wojny światowej. Było już bowiem wówczas jasne, że zainstalowany przez Sowietów reżim komunistyczny podda ich prześladowaniom.

Kości i nieśmiertelniki z Wojanowa czy to zaginiony porucznik Kretschmer?

Czy znalezione kilka dni temu w Wojanowie, szczątki żołnierza Luftwaffe to pozostałości po zaginionym 85 lat temu poruczniku Luftwaffe, służącym na lotnisku w Pruszczu Gdańskim?
Dawny okop, w którym kilka dni temu detektoryści ze Stowarzyszenia Historyczno-Poszukiwawczego „Faktoria” i stowarzyszenia „UR”, namierzyli pozostałości żo

„Ostatni żołnierz polski kampanii 1939 roku”

Szlak bojowy Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” to epopeja godna opisu na miarę antycznej „Anabazy”. Tym mocniej cieszy, że podkomendni generała Franciszka Kleeberga takiego upamiętnienia się doczekali. Do tego, podobnie jak bohaterowie przywołanego pamiętnika, powstałego za sprawą bezpośredniego uczestnika wydarzeń. Mowa o pułkowniku Adamie Eplerze, organizatorze i dowódcy 60.

Akcja Dożynki

3 listopada 1943 r. niemieccy kaci rozpoczęli dwudniową akcję Erntefest (z niem. operacja „Dożynki”) czyli masowy mord ludności na terenie dystryktu lubelskiego w GG.

Strony