10 czerwca 1942 r. grupa ok. 50 więźniów niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau podjęła próbę ucieczki. Dla dziewięciu z nich zakończyła się ona powodzeniem. W ich gronie znalazł się przyszły aktor August Kowalczyk, z czasem znany z udziału w takich produkcjach filmowych jak m.in. „Epilog norymberski” i „Sekret Enigmy” oraz serialu „Polskie drogi”.
Inicjatywa wspomnianej grupy wynikła z intensyfikacji egzekucji wobec przetrzymywanych w obozie, ze szczególnym uwzględnieniem uczestników konspiracji w zorganizowanym z inicjatywy rotmistrza Witolda Pileckiego Związku Organizacji Wojskowej.
W ramach represji za ucieczkę wspomnianych dziewięciu szczęśliwców, już kolejnego Niemcy dnia dokonali mordu na ok. 350 innych więźniach Auschwitz-Birkenau. Dwudziestu z nich rozstrzeli, a pozostałych zgładzili w komorze gazowej.
Przemysław Mazur