Po francuskiej klęsce w zmaganiach z Niemcami (rozejm sygnowano 22 czerwca 1940 r.) oraz pośpiesznej ewakuacji z kontynentu Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, reżim okupacyjny na zajętych przez III Rzeszę obszarach Polski uległ znacznemu zaostrzeniu.  

Przejawiło się to m.in. wzmożeniem akcji eksterminacyjnej wymierzonej w polskie elity przywódcze (m.in. egzekucja w podwarszawskich Palmirach w nocy z 20 na 21 czerwca) oraz intensyfikacją organizacji sieci niemieckich obozów zagłady/koncentracyjnych (vide pierwszy transport do Auschwitz 14 czerwca wspomnianego roku).

W ów schemat postępowania wpisało się również utworzenie przez niemiecką administracje „Rozszerzonego Więzienia Policyjnego” na terenie Radogoszczu (obecnie w granicach Łodzi). Decyzje w tej sprawie podjęto 1 lipca 1940 r., a jako lokalizacje dla tej inicjatywy okupanta wybrano fabrykę włókienniczą Samuela Abbego. Szacuje się, że przez cały okres funkcjonowania więzienia w jego murach Niemcy przetrzymywali co najmniej 40 tys. osób, w zdecydowanej większości narodowości polskiej. Dodajmy, że w skrajnie trudnych warunkach.

Do szczególnie tragicznych wydarzeń doszło w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 r. Szykujący się do ucieczki Niemcy wymordowali wówczas ok. 1,5 tys. więźniów. Spośród przetrzymywanych ocalało ledwie 30… Obecnie na terenie dawnego niemieckiego więzienia znajduje się Mauzoleum i Muzeum na Radogoszczu, upamiętniające niemieckie zbrodnie dokonane w tej lokalizacji.

 

Przemysław Mazur